Kom alles te weten over Sparta's geschiedenis.

Jaren '10

Het onstaan van het merk SPARTA

Iedereen die wel eens op een fiets heeft gezeten (en in Nederland betekent dat zo goed als iedereen) kent het merk Sparta. Voor het ontstaan van het merk Sparta gaan we terug naar het jaar 1917. Terwijl de Eerste Wereldoorlog volop aan de gang was, begonnen de heren Schakel, Verbeek en Krijgsman aan de Hoofdstraat in Apeldoorn een groothandel in rijwielen en rijwielonderdelen onder de naam "Verbeek & Schakel". Nog in hetzelfde jaar kocht Verbeek & Schakel van de firma Reuvers in Nijmegen de merknamen: Sparta, Romein en Vaandel. Deze merken werden voor de groothandelsfietsen gebruikt. In 1918 trok de heer L. Krijgsman zich uit het bedrijf terug.

Jaren '20

Rijwielen, melkkarren, transport- en bakfietsen.

In de jaren twintig ging het snel. Leendert Schakel kwam aan het hoofd van het bedrijf te staan; de andere vennoten waren inmiddels uitgekocht. In 1920 maakte Sparta haar eerste eigen fiets. In de daaropvolgende jaren kwam daar de productie van bakfietsen bij. Eerst nog zonder motor, later ook met. In 1925 kocht de heer D.L. Schakel, die in het begin geen eigen vermogen in de firma had gebracht, de heer Verbeek uit en was toen de enige eigenaar van Verbeek & Schakel. Twee jaar later in 1927 kocht de heer Schakel een pand aan de Waterloseweg in Apeldoorn en bouwde op de bijbehorende grond een nieuwe fabriek voor de assemblage van rijwielen, melkkarren, transport- en bakfietsen.

Jaren '30

Techniek de grote liefde bij Sparta.

In de jaren dertig begon Verbeek & Schakel met de productie van gemotoriseerde rijwielen. Het bedrijf heette toen: "Sparta Rijwielen- en Motorenfabriek, Firma Verbeek & Schakel". Techniek was de grote liefde van Leedert Schakel. Voor hem was de stap van fiets naar motorfiets dan ook een logische. Het eerste exemplaar werd uitgerust met een 78cc Sachs motortje en verliet in 1931 de fabriek. Ook op fietsgebied richtte Verbeek & Schakel zich steeds meer op het zwaardere werk. In de folder van 1936 werden er naast 4 gewone dames- en herenfietsen ook een kinderfiets, een dienstfiets, een transportfiets, een tandem en ook bakfietsen in meer dan 15 uitvoeringen aangeboden. Een gedeelte hiervan was voorzien van een hulpmotor.

Ook het assortiment motorfietsen werd uitgebreid. Sparta maakte in de jaren voor de oorlog verschillende modellen met Villiers-, Sachs- en JLO-motorblokken (120 en 125 cc). Sparta zorgde ervoor dat de machines de zestig kilo-grens niet overschreden, zodat ze belastingvrij de weg op konden.

Jaren '40

Sparta groeit uit tot de grootste motorfietsfabrikant in Nederland.

Door de tweede wereldoorlog kwam de productie in 1943 en 1944 volledig stil te liggen. Daarna moest het bedrijf weer vanaf de grond worden opgebouwd. In 1945 pakte de Sparta Rijwielen- en Motorenfabriek de productie weer op, voor zover er materiaal voorhanden was.

De interesse van Leendert Schakel lag in die tijd vooral bij de motorfiets. De grens van zestig kilo werd losgelaten en met het aantrekken van ontwerper Jan Wilke in 1949 veranderde er nog meer. Wilke gaf de motoren een telescoopvoorvork, een ander frame en daarmee een fris uiterlijk. Wanneer er in het jaar daarna een grotere benzinetank met geïntegreerde gereedschapsruimte bij komt  in combinatie met vernieuwde Villiers-motorblokken, is de omslag compleet. Vanaf dat moment groeit Sparta uit tot de grootste motorfietsfabrikant in Nederland.

Jaren '50

Nederlandse bromfietsen veroveren de wereld.

In de jaren vijftig profiteerde Sparta van de stijgende vraag naar gemotoriseerde tweewielers. Het bedrijf heette inmiddels: "Sparta Rijwielen- en Motorenfabriek". Vanaf begin jaren vijftig richtte Sparta zich naast de productie van motorfietsen ook op de productie van bromfietsen.

In 1958 werd de productie van motoren stopgezet, omdat deze niet meer rendabel genoeg was. De bromfiets sloeg aan in Nederland en daarbuiten. Door deze ontwikkeling besloot Sparta om zich hierin te specialiseren en richtte zich in de jaren zestig volledig op de brommer. De Nederlandse bromfiets veroverde de wereld. Export naar andere Europese landen en landen als Indonesië, Tahiti, Afrika en Amerika kenmerkten het succes. Sparta produceerde als één van de grootste Nederlandse brommerfabrikanten, bromfietsen in grote getale en vele modellen.

Een opvallend model in die tijd was de MA 50. Het model werd liefkozend de verpleegstersbrommer genoemd omdat het, hoe kan het ook anders, de favoriet was onder verpleegsters. In 1958 werd de eerste Sparta MA50 verkocht. Het model kreeg in 1959 een facelift en een nieuwe naam, de MB50. De allerlaatste versie van deze populaire brommer ging eind 1962 onder de naam MC50 de deur uit.

Jaren '60

Rijwielen opnieuw in productie, een goede zet!

1965 werd het topjaar van de bromfietsproductie. Maar liefst 47.000 stuks verlieten de fabriek, waar op dat moment 380 mensen werkten. Aan het einde van de jaren zestig begon de bromfietsverkoop in Nederland terug te lopen. Meer en meer mensen stapten over op de auto. Sparta nam in 1967 rijwielen opnieuw in productie. Een goede zet! Want toen in 1975 het dragen van een helm verplicht werd, stortte de bromfietsmarkt in. Sparta zal nog 7 jaar actief zijn op de bromfietsmarkt, maar in 1982 zullen bromfietsen volledig uit het assortiment verdwijnen.

Passend bij de trend van deze jaren bood Sparta een minifiets met kokerframe aan, hier was al ruim twee jaar aan gewerkt. Productietechnisch was deze fiets relatief simpel met de bromfietsproductie te combineren. De modelnaam "8-80" sloeg op de leeftijd, waarvoor deze fiets geschikt moest zijn.

Jaren '70

De fiets weer als het belangrijkste product van Sparta.

In 1973 was Sparta door haar speciale Sparta-frame weer helemaal terug in de fietsproductie. Het uitgangspunt was een hoofdframe uit één doorlopende buis. Daarvoor werd deze buis bij het balhoofd platgedrukt en bij de bracket moest het materiaal zich in alle bochten wringen. Sparta zou deze frames twintig jaar lang voor alle soorten fietsen gebruiken: herenfietsen, damesfietsen in diverse uitvoeringen en tandems. In deze jaren was er een groot aantal framevariaties. Commercieel gezien was het idee uitgegroeid tot een groot succes. De fiets werd ook via het grijze kanaal (onder merknamen als Wellington, Halfords, Resident, Tomos) verkocht en is in Nederland tot op de dag van vandaag in elk fietsenrek te vinden. In deze tijd gingen Sparta fietsen in  Denemarken als Skandsen over de toonbank, in andere exportmarkten als België en Duitsland bleef de naam Sparta gehandhaafd. Door al deze successen werd de fiets in de loop van de jaren zeventig weer het belangrijkste product van Sparta.

Jaren '80

Sparta, Sachs en de Spartamet.

In 1982 verkocht Sparta haar laatste bromfiets, afkomstig uit eigen productie. De bromfietsmarkt was al jaren niet meer lucratief, dit kwam mede door de invoering van de helmplicht in 1975. Zoals eerder vermeld was motorfietsproductie bij Sparta al in 1960 stopgezet. Toch was het idee van een gemotoriseerde tweewieler nog niet helemaal bij Sparta verdwenen. In 1985 ontwikkelde Sparta in samenwerking met de Duitse motorenfabrikant “Sachs” een fiets met hulpmotor: de Spartamet. De Spartamet kwam eind 1986 op de markt en was een succesvolle zet. Van de 105.000 geproduceerde fietsen in 1990  waren er 20.000 een Spartamet. Sparta was daarmee, tot de komst van de elektrische fiets in 1998, de enige Nederlandse fabrikant van in serie gefabriceerde gemotoriseerde tweewielers (kortstondige pogingen van anderen nagelaten).

De banden met Sachs werden in de komende jaren nog intensiever. Sparta monteerde steeds meer Sachs trommelremnaven in plaats van de tot dan toe gebruikelijke Sturmey-Archer trommelremnaven. Eind 1989 werd Sparta de Nederlandse importeur van de ATB- en racefietsen van de Duitse Sachs-dochteronderneming Hercules.

Jaren '90

Sparta innoveert: De elektrische fiets.

In september 1999 stopte de levering van Sachs motoren voor de Spartmet. Hiermee kwam er ook een einde aan de productie van de populaire Spartamet. Later dat jaar op 28 september werd bekend gemaakt dat Sparta door de Accell Group, het moederbedrijf van onder meer Batavus, zal worden overgenomen.

Toch zat het grootste nieuws van de jaren 90 in een hele ander hoek. Als uitvinder van de elektrische fiets voor de Nederlandse markt, introduceerde Sparta in 1998 de “Pharos-lijn”. Sparta bevond zich hiermee in een nieuw segment die tot op de dag van vandaag nog hard groeit! Na het zien van het potentieel van dit nieuwe segment besloten veel concurrenten om ook elektrische fietsen te gaan produceren. Toch hebben zij tot nu toe de kwaliteit en het innovatie niveau van Sparta nog niet weten te evenaren. De Pharos-lijn maakte gebruik van een elektrisch systeem dat ontwikkeld was door Yamaha. Naast elektrische fietsen stapte Sparta in 1999 ook in de ligfietsen markt. Sparta was na Batavus het tweede grote Nederlandse fietsmerk dat ligfietsen in het programma opnam. Het ging daarbij om twee volledig geveerde modellen naar een ontwerp van de Apeldoornse ligfietsfabrikant "Challenge".

Jaren ’00 tot Heden

Sparta: Europees marktleider in fietsen met elektrische trapondersteuning.

In 2001 deden zich mede door de integratie van Sparta in de Accell Group belangrijke wijzigingen voor. Sparta stopte met het maken van lig-, kinder en ATB-fietsen. In plaats daarvan werd de nadruk gelegd op hun nieuwe specialiteit: elektrisch aangedreven fietsen. Naast de elektrisch aangedreven fietsen ontstonden er meerdere succesvolle modellen zoals de in 2000 geïntroduceerde Amazone, een fiets speciaal gericht op moeders. Die dat jaar ook beloond werd met een eervolle vermelding bij de “Fiets van het jaar” verkiezing.

In de zomer van 2001 verhuisde Sparta naar het huidige adres aan de Wilmersdorf in Apeldoorn. De volgende grote ontwikkeling vond plaats in 2003. Toen introduceerde Sparta het ION® systeem. Een innovatief en nieuw systeem voor E-bikes. De ION®  systemen zijn altijd voorzien van de beste motoren, accu en software. De Sparta ION® werkt op basis van een trapkrachtsensor. Deze sensor registreert hoeveel kracht de bestuurder zet op de trappers. Het geregistreerde signaal wordt doorgegeven aan de ION® computer. De computer vergelijkt de inspanning die je moet leveren met het door jou gekozen rijprogramma. Op basis daarvan wordt de krachtige motor aangestuurd tot het geven van meer of minder energie. Mede dankzij dit vernieuwende systeem werd Sparta in 2004 de Europese marktleider in fietsen met elektrische trapondersteuning.

In 2006 werd kinderfietsenmerk Loekie aan het portfolio van Sparta toegevoegd. In de daarop volgende jaren werden de elektrische ondersteunende fietsen steeds verder ontwikkeld. Dit resulteerde in 2009 tot een uitgebreid software pakket voor de Sparta ION®  fietsen. Vanaf dat moment was het mogelijk om zelf rijprogramma’s te kiezen en deze te laten instaleren bij je ION® dealer. Zo kun je de elektrische fiets aanpassen aan jouw rijgedrag en behoeftes.

Specifiek voor het lagere prijssegment introduceerde Sparta in 2010 een nieuwe serie elektrische fietsen: de E-Motion. Deze modellen maken gebruik van iets andere technologie dan de ION®  modellen. Dit resulteerde in een serie fietsen met een uitstekende prijs/kwaliteitsverhouding.

In 2011 breidde Sparta haar elektrische assortiment aanzienlijk uit. Zo werden er een aantal populaire lifestyle fietsen zoals de Pick-up, de Granny en de Country Tour met elektrische ondersteuning geïntroduceerd. In dat jaar ontstonden ook enkele andere elektrische specials zoals de E-Kargo (bakfiets), Fold-E(vouwfiets) en de Double-E (Tandem).

Toekomst

Innoveren op het gebied van design en techniek.

De 95-jarige geschiedenis van Sparta laat zien dat het een wendbaar bedrijf is, zich aanpast aan de omstandigheden en de tijdgeest aanvoelt. In deze nieuwe eeuw wil iedereen een fiets die past bij zijn of haar levensstijl, dus richt Sparta zich op specials. Zo blijft Sparta innoveren en ontwikkelen op het gebied van design en techniek.  Op deze manier zal Sparta aan de wensen van de hedendaagse fietsers  tegemoet kunnen komen. Dit maakt Sparta ‘Something Special’.